DE BOEDDHISTISCHE KEUKEN

De Boeddhistische kloosterkeuken

De Boeddhistische keuken staat in China bekend als ‘Zhai CAI’ (Zhai betekent "zuivering" of "discipline", Cai betekent "keuken" of "plantaardige") Als je de pijn en angst van dieren in het slachthuis begrijpt, begrijp je de angst en pijn van alle levende wezens. Maar dat niet alleen door het beoefenen van het Boeddhisme krijg je inzicht welke invloed het voedsel wat je eet op je bewustzijn heeft. Vleesvervangers ontwikkelt door klooster koks gemaakt van Tofu, seitan, agar of tempeh, enz, zijn dan ook de oudste in de wereld

Shojin Ryori is de Japanse naam voor de kloosterkeuken die we in een wat vreemde vorm ook in het westen onder de naam ’Macrobiotiek’ . kennen Meneer Kushi heeft de kloosterkeuken geanalyseerd en in een soort dieetachtig concept gehesen met een hoop ‘do’s and don’ts’ wat veel mensen afschrikt.  De enige ‘don’ts’ in Shojin Ryori zijn; ‘geen vlees, alcohol, en andere drogerende middelen’, Voor monniken zijn er vanuit de historie nog wel wat meer restricties, zo als geen uien, knoflook, prei, bosui, sjalotjes en andere wortel gewassen omdat bij het oogsten de plant sterft.  Maar door voortschrijdend inzicht is dit niet meer van toepassing.’ Zo lang als de tenzo (kok), met de bovenstaande beperkingen in het achterhoofd het eten bereidt, en wat water in de sojasaus doet (dit om het weinige wat vaak in kloosters voor handen is aan te vullen) zal met deskundigheid en aandacht voor kwaliteit een goede maaltijd op tafel komen. Often working on a tight budget, the monastery cook would have to make the most of whatever ingredients were available. Kloosters werken meestal met een krap budget,  een klooster kok moet in de meeste gevallen van overgebleven  ingrediënten toch nog een fatsoenlijke maaltijd weten te maken

De vegetarische keuken kwam met het Boeddhisme in de 6e eeuw naar Japan via China en Korea. Maar zo als met alles wat Japanners importeren, het is geperfectioneerd, uitgediept, verfijnt kortom Shojin Ryori is Japans.
De Japanse monnik ‘Dogen’, de grondlegger van de  Soto zen, heeft de zen klooster keuken nog meer verfijnt. In China werd Dogen van het Soto boeddhisme geraakt door een oude kok die hij onderweg tegen kwam. Dogen vroeg hem: ‘waarom werkt u in de keuken, op uw leeftijd behoort u uw tijd toch aan meditatie te besteden?’ De monnik antwoordde: ‘U lijkt mij niet dom, maar u begrijpt niet veel van de lessen en de praktijk van het Boeddhisme. Dogen vroeg;’ wat zijn die praktijk en lessen dan?’  Meneer monnik, bijt je vast in het zoeken naar het antwoord op deze vraag,  dat zal je pad zijn, het begrijpen van de lessen en de praktijk er van. Naar aanleiding van deze ontmoeting schrijft Dogen in 1243 het boekje ‘Tenzo kyokun’ (aanwijzingen voor de kok).

Het is een boekje wat inzicht geeft hoe je houding tegen over voedsel het keukengerei en je innerlijke gesteldheid zou moeten zijn, hij schrijft:

‘In preparing food, it is essential to be sincere and to respect each ingredient regardless of how coarse or fine it is.Bij het bereiden van de maaltijden, is het essentieel helder te zijn en om elk ingrediënt ongeacht hoe grof of fijn het is op waarde te schatten. (...) A rich buttery soup is not better as such than a broth of wild herbs. Een rijke romige soep is niet beter als zodanig dan een bouillon van wilde kruiden. In handling and preparing wild herbs, do so as you would the ingredients for a rich feast, wholeheartedly, sincerely, clearly. In het omgaan met en het voorbereiden van wilde kruiden, behandel  de ingrediënten dan als voor een feestmaal bedoeld , doe dit van ganser harte, oprecht, met een heldere geest. When you serve the monastic assembly, they and you should taste only the flavour of the Ocean of Reality , the Ocean of unobscured Awake Awareness, not whether or not the soup is creamy or made only of wild herbs. Behandel het keukengerij met aandacht, het belangrijkste ingrediënt in de keuken is Doshin, gedrevenheid of ‘de weg van het hart’. © Dogen   (Meditatie stopt niet wanneer je van je kussentje op staat, het leven op zich is meditatie.)

Uiteraard is Shojin Ryori gericht op de seizoenen, er is niet alleen zomer en winter kost, maar zeker een lente en herfst keuken. In het voorjaar worden er veel jonge spruiten van allerlei planten geoogst. Weken lang was stond  in het voorjaar bamboe-scheuten op het Bukkoku-Ji menu. Achter de tempel stonden eiken stammetjes waar Shi i take op groeide, in het najaar moesten we rettich drogen en inleggen om er Takuan van te maken.  Takuan en gezouten pruimen (umeboshi) staan symbool voor de zen kloosterkeuken. Ook soja bonen en rijst zijn niet weg te denken uit het kloostermenu, tofu, soyasaus, miso en okara het zijn allemaal soya produkten.


Over het algemeen word aangenomen dat boeddhisten geen vlees eten vanuit het geloof dat alle wezens de Boeddhanatuur bezitten. En elke boeddhist doet dan ook de Boddhisatva-gelofte “Ik beloof alle levende wezens te redden”. Maar dat is een beperkte interpretatie,  Shojin Ryori betekent ‘Koken voor een helder bewustzijn’. Niet om levende wezens te redden, niet om gezond te worden maar om een helder bewustzijn te bewerkstelligen. Zo is het namelijk mogelijk om inzicht te verwerven. Helderheid en tegenwoordigheid van geest zorgen voor het inzicht en  besef dat jezelf verantwoordelijk bent voor je eigen daden. Niet blind voorschriften opvolgen maar inzien waarvoor die voorschriften dienen. Dat wil zeggen dat  Shojin Ryori zelf  een onderdeel is van de praktijk van het boeddhisme. Shojin is een boeddhistische term die verwijst naar ascese die gericht is op verlichting  en Ryori betekent ‘koken’

Wat de Boddhisatva gelofte betreft volgens de shojin ryori regels mag je zaden, noten en rijst eten. Onder een microscoop is de hele plant in de zaden te herkennen als je het zaadje in de grond steekt heb je een paar maanden later de plant. ‘Ik beloof alle levende wezens te redden’ zo is de boddhissatva gelofte, die is niet ‘Ik zal levende wezens opeten’. Wat houd de Boddhisatvagelofte in? Shojin Ryori helpt je om daar inzicht in te krijgen, wie jij bent,…. en wie of wat de wereld is waar je in leeft. Vooral ontdekken wat het betekend om ‘alle levende wezens redden’.

Laatst was er in het nieuws dat obesitas onder Nederlanders steeds meer voor komt en dat de gezondheid in het algemeen per generatie achteruitholt. Dat is natuurlijk niet zo verwonderlijk alles is min of meer geautomatiseerd waar vroeger iemand achter een kruiwagen liep zit nu de chauffeur van zijn shovel op een stoel.  Alle foodmultinationals verleiden ons met chips en frisdrank, pizza’s en hamburgers. Daar bovenop stoppen ze zoveel verslavende ingrediënten zo als suiker, zout, kaas, enz.  in hun producten zodat dat we er niet meer buiten kunnen. De ene helft van de wereld komt om van de honger en de andere helft vreet zich dood. Mooi,.. is het probleem van de overbevolking ook opgelost.  

Maar alle gekheid op een stokje Shojin Ryori zou een bijdrage kunnen zijn aan zowel het Milieu als het gezondheidsprobleem. Statistisch gezien worden japanners gemiddeld het oudste ter wereld. (wat wel weer voor overbevolking zorgt) Hoewel dat is ook met rassé schreden aan het terug lopen is, de cola en chips hebben ook daar  hun intrede gedaan  Nog geen 50 jaar geleden was vlees taboe in Japan (vis niet)  onder invloed van het Boeddhisme was de Japanse keuken decennia de gezondste ter wereld dat heeft zich met name kunnen ontwikkelen omdat Japan tot 1850 hermetisch afgesloten was.

Zeshin

 

 

Nieuws